Chi tiết các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ và lưu ý

Trong ngành logistics, vận tải đường bộ giữ vai trò then chốt nhờ khả năng kết nối trực tiếp từ nơi sản xuất đến điểm tiêu thụ cuối cùng và đáp ứng đa dạng các loại hàng hóa, từ hàng tiêu dùng đến máy móc, thiết bị cồng kềnh. Việc hiểu rõ đặc điểm từng nhóm hàng giúp doanh nghiệp lựa chọn phương án vận chuyển phù hợp, tối ưu chi phí và hạn chế rủi ro. Trong bài viết này PCS Logistics sẽ giúp bạn làm rõ các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ cùng những lưu ý quan trọng trong quá trình triển khai thực tế.

1. Tìm hiểu về hàng hóa vận chuyển đường bộ

Hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ có đặc trưng nổi bật là khả năng thích ứng với nhiều điều kiện vận chuyển khác nhau. So với vận tải hàng không vốn bị giới hạn nghiêm ngặt về kích thước, trọng lượng và tiêu chuẩn an toàn, hay vận tải đường biển thường phù hợp với hàng số lượng lớn và cự ly dài, thì đường bộ linh hoạt hơn rất nhiều. Phần lớn các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ đều có thể lưu thông thuận lợi, miễn là tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật liên quan.

Vận tải đường bộ hiện đang chiếm tỷ trọng lớn nhất trong hoạt động vận chuyển hàng hóa nội địa tại Việt Nam

Trên thực tế, vận tải đường bộ hiện đang chiếm tỷ trọng lớn nhất trong hoạt động vận chuyển hàng hóa nội địa tại Việt Nam, thường xuyên duy trì trên 70% tổng khối lượng vận tải toàn ngành. Lý do chủ yếu đến từ khả năng giao nhận trực tiếp từ kho người gửi đến kho hoặc điểm nhận của người mua mà không cần qua nhiều khâu trung chuyển. Chính ưu thế này giúp vận tải đường bộ trở thành lựa chọn ưu tiên cho các tuyến vận chuyển ngắn và trung bình, đặc biệt với những lô hàng cần tính linh hoạt cao và thời gian giao hàng nhanh.

2. Ưu điểm của vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ

Sở dĩ vận chuyển đường bộ chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động logistics là nhờ khả năng đáp ứng rất sát với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Phương thức này không chỉ linh hoạt trong tổ chức vận chuyển mà còn phù hợp với nhiều loại hàng hóa và mô hình kinh doanh khác nhau. Những ưu điểm nổi bật dưới đây lý giải vì sao các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ luôn được lựa chọn phổ biến trong thực tế.

• Tính linh hoạt cao: Vận chuyển bằng đường bộ cho phép xe tải hoạt động liên tục cả ngày lẫn đêm, dễ dàng tiếp cận nhiều loại địa hình khác nhau. Từ khu vực nội đô, đường nhỏ hẹp cho đến công trường xây dựng hoặc vùng sâu vùng xa, hàng hóa vẫn có thể được giao nhận trực tiếp mà không phụ thuộc vào lịch trình cố định.

• Phù hợp với nhiều chủng loại hàng hóa: Hệ thống phương tiện vận tải đường bộ rất đa dạng, bao gồm xe van, xe tải thùng, xe container và các dòng xe chuyên dụng. Nhờ đó, các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ có thể đáp ứng nhiều yêu cầu khác nhau về kích thước, trọng lượng cũng như đặc tính hàng hóa.

• Chủ động về thời gian vận chuyển: Doanh nghiệp có thể linh hoạt thỏa thuận thời gian xuất phát và thời điểm giao hàng với đơn vị vận tải. Điều này giúp kế hoạch sản xuất, phân phối hoặc thi công được triển khai đúng tiến độ, hạn chế phát sinh chi phí lưu kho hoặc chậm trễ giao hàng.

• Dễ dàng kiểm soát hành trình: Với sự hỗ trợ của công nghệ định vị và hệ thống liên lạc hiện đại, doanh nghiệp có thể theo dõi quá trình vận chuyển theo thời gian thực. Việc nắm bắt chính xác vị trí phương tiện giúp xử lý kịp thời các tình huống phát sinh và đảm bảo hàng hóa được giao đúng lộ trình.

Nhờ những ưu điểm này, vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ trở thành giải pháp hiệu quả giúp doanh nghiệp duy trì chuỗi cung ứng ổn định, rút ngắn thời gian giao nhận và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong hoạt động kinh doanh.

Vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ trở thành giải pháp hiệu quả và ổn định

3. Các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ phổ biến

Để đảm bảo an toàn trong quá trình lưu thông và tối ưu chi phí vận chuyển, các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ thường được phân chia thành từng nhóm dựa trên đặc tính vật lý, yêu cầu bảo quản và mức độ rủi ro. Việc phân loại rõ ràng giúp đơn vị vận tải lựa chọn phương tiện phù hợp, đồng thời hạn chế hư hỏng và phát sinh chi phí không cần thiết.

3.1. Hàng hóa thông thường, tiêu dùng

Đây là nhóm hàng phổ biến nhất trong vận tải đường bộ, không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt và có thể vận chuyển bằng các loại xe thông dụng.

• Hàng tiêu dùng nhanh và hàng sinh hoạt: Bao gồm quần áo, giày dép, văn phòng phẩm, đồ chơi, đồ gia dụng bằng nhựa hoặc inox. Đây là nhóm hàng có nhu cầu vận chuyển thường xuyên với tần suất cao.

• Hàng khô đóng gói sẵn: Gồm bánh kẹo, mì gói, thực phẩm khô, các loại tạp hóa tổng hợp. Những mặt hàng này thường được đóng trong thùng carton hoặc bao bì tiêu chuẩn.

• Đặc điểm vận chuyển: Hàng hóa thông thường thường được xếp lên pallet hoặc đóng thùng, vận chuyển bằng xe tải thùng kín hoặc container bách hóa, giúp việc bốc xếp và kiểm soát hàng hóa diễn ra thuận lợi.

Nhờ tính đơn giản và dễ tổ chức, nhóm hàng này chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ hiện nay.

Các mặt hàng tiêu dùng có nhu cầu vận chuyển lớn

3.2. Hàng nông sản và thực phẩm

Nhóm hàng này yêu cầu cao về thời gian vận chuyển và điều kiện bảo quản nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng.

• Nông sản khô: Bao gồm gạo, cà phê, hạt điều, hạt tiêu, sắn lát. Những mặt hàng này cần được bảo quản tốt để tránh ẩm mốc trong quá trình vận chuyển.

• Nông sản tươi: Gồm rau củ quả, hoa tươi và các loại trái cây như thanh long, sầu riêng, vải. Thời gian vận chuyển cần được rút ngắn tối đa để giữ độ tươi.

• Thực phẩm đông lạnh: Bao gồm thủy hải sản, thịt gia súc gia cầm đông lạnh, kem và các sản phẩm cần bảo quản ở nhiệt độ thấp.

• Yêu cầu vận chuyển: Đối với hàng tươi sống và đông lạnh, bắt buộc sử dụng xe tải lạnh hoặc container lạnh với hệ thống kiểm soát nhiệt độ liên tục. Chỉ cần gián đoạn nhiệt độ trong thời gian ngắn cũng có thể khiến toàn bộ lô hàng bị hư hỏng.

Do tính nhạy cảm cao, đây là nhóm các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ cần được giám sát chặt chẽ nhất trong suốt hành trình.

Một số loại thực phẩm cần được bảo quản và vận chuyển bằng xe lạnh để đảm bảo độ tươi ngon và chất lượng

3.3. Hàng công nghiệp và nguyên vật liệu

Đây là nhóm hàng phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất và xây dựng, thường có khối lượng lớn và yêu cầu phương tiện vận chuyển phù hợp.

• Vật liệu xây dựng: Bao gồm sắt thép xây dựng, xi măng, gạch ốp lát, sơn và các loại vật tư hoàn thiện công trình. Nhóm này thường có trọng lượng lớn và cần xe tải tải trọng cao.

• Nguyên liệu sản xuất: Gồm hạt nhựa, hóa chất công nghiệp dạng phuy hoặc bao, vải cây cho ngành may mặc, linh kiện điện tử và bao bì giấy hoặc nhựa,...

• Nhiên liệu: Bao gồm xăng dầu và khí hóa lỏng, yêu cầu sử dụng xe bồn chuyên dụng và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn.

Nhóm hàng này đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng, đảm bảo hoạt động sản xuất diễn ra liên tục và ổn định.

Vận chuyển nguyên vật liệu xây dựng, sản xuất cần xe có tải trọng cao

3.4. Hàng dễ vỡ và hàng giá trị cao

Đây là nhóm hàng có mức độ rủi ro cao, đòi hỏi kỹ thuật đóng gói và vận chuyển cẩn thận hơn so với các nhóm khác.

• Hàng dễ vỡ: Bao gồm các sản phẩm bằng thủy tinh, gốm sứ, đồ mỹ nghệ, bóng đèn, thiết bị vệ sinh cao cấp. Những mặt hàng này rất dễ hư hỏng khi gặp va đập.

• Hàng giá trị cao: Gồm thiết bị điện tử như điện thoại, laptop, tivi, linh kiện máy tính, dược phẩm đắt tiền, rượu ngoại và các tác phẩm nghệ thuật.

• Yêu cầu vận chuyển: Hàng cần được chèn lót kỹ bằng mút xốp, đóng kiện gỗ chắc chắn và ưu tiên sử dụng xe có hệ thống giảm xóc tốt để hạn chế rung lắc trong quá trình di chuyển.

Việc xử lý đúng kỹ thuật giúp giảm thiểu rủi ro thất thoát và hư hỏng đối với nhóm các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ này.

Các mặt hàng dễ vỡ cần được đóng gói, chèn lót cẩn thận và ghi rõ cảnh báo hàng dễ vỡ bên ngoài bao bì.

3.5. Hàng siêu trường, siêu trọng

Đây là nhóm hàng có kích thước hoặc trọng lượng vượt quá khả năng vận chuyển của xe tải thông thường và không thể tháo rời.

• Hàng siêu trường siêu trọng: Bao gồm dầm cầu, cấu kiện bê tông đúc sẵn, nồi hơi công nghiệp, tuabin gió, máy biến áp, máy xúc, máy ủi và các loại bồn chứa công nghiệp cỡ lớn.

• Phương tiện vận chuyển: Bắt buộc sử dụng các loại xe chuyên dụng như rơ moóc lùn, rơ moóc sàn hoặc tổ hợp xe module thủy lực để đảm bảo an toàn và đúng quy định.

Nhóm hàng này thường yêu cầu khảo sát tuyến đường, xin giấy phép lưu hành đặc biệt và có phương án vận chuyển chi tiết trước khi triển khai.

Vận chuyển hàng siêu trường siêu trọng cần áp dụng các biện pháp gia cố đặc biệt tránh rủi ro trong quá trình vận chuyển

4. Mặt hàng nào không phù hợp vận chuyển bằng đường bộ

Mặc dù có tính linh hoạt cao và phù hợp với nhiều nhu cầu thực tế, nhưng vận chuyển bằng đường bộ không phải lúc nào cũng là lựa chọn tối ưu. Trong một số trường hợp nhất định, việc cố gắng sử dụng đường bộ có thể làm phát sinh chi phí lớn, rủi ro cao hoặc thậm chí vi phạm quy định pháp luật. Dưới đây là những nhóm hàng không phù hợp hoặc cần cân nhắc kỹ trước khi lựa chọn vận chuyển bằng đường bộ.

• Hàng hóa có khối lượng rất lớn và vận chuyển trên cự ly xa: Các mặt hàng như than đá, quặng khoáng sản hoặc nguyên liệu thô với sản lượng lên đến hàng chục nghìn tấn thường không hiệu quả khi vận chuyển bằng đường bộ. Chi phí nhiên liệu, nhân công và hao mòn phương tiện sẽ cao hơn nhiều so với vận tải đường biển hoặc đường sắt.

• Hàng hóa thuộc danh mục cấm tuyệt đối: Bao gồm vũ khí quân dụng, chất ma túy, động vật hoang dã quý hiếm, pháo nổ và các mặt hàng bị pháp luật nghiêm cấm lưu thông. Việc vận chuyển những loại hàng này bằng bất kỳ hình thức nào đều là hành vi vi phạm pháp luật hình sự và có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

• Hàng quá khổ quá tải vượt khả năng hạ tầng giao thông đường bộ: Một số cấu kiện có kích thước hoặc trọng lượng vượt quá giới hạn cho phép của cầu đường, hầm chui hoặc tuyến giao thông nội địa. Trong những trường hợp này, vận chuyển bằng đường bộ tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn và thường buộc phải chuyển sang phương án vận tải đường thủy nội địa hoặc kết hợp nhiều phương thức khác.

Việc nhận diện đúng những mặt hàng không phù hợp với vận chuyển đường bộ sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn phương thức logistics hiệu quả hơn, tránh lãng phí chi phí và hạn chế tối đa rủi ro trong quá trình lưu thông hàng hóa.

Một số mặt hàng như than đá, nguyên liệu thô quá nặng cần phải chuyển sang vận tải đường biển

5. Cần lưu ý gì khi vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ?

Để quá trình lưu thông các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ diễn ra an toàn, đúng pháp luật và hạn chế tối đa rủi ro phát sinh, chủ hàng cần tuân thủ một số nguyên tắc nghiệp vụ quan trọng. Những lưu ý dưới đây giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hành trình vận chuyển, tránh bị gián đoạn hoặc phát sinh chi phí không cần thiết.

• Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ pháp lý: Hàng hóa lưu thông trên đường bắt buộc phải có hóa đơn giá trị gia tăng hoặc phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ, hợp đồng vận chuyển, giấy tờ xe và giấy phép lái xe của tài xế. Đối với hàng nhập khẩu, cần bổ sung thêm tờ khai hải quan và tem nhãn phụ theo quy định. Việc thiếu hoặc không đầy đủ giấy tờ rất dễ dẫn đến nguy cơ bị lực lượng quản lý thị trường hoặc cơ quan chức năng tạm giữ hàng hóa.

• Tuân thủ quy cách đóng gói và xếp dỡ: Hàng hóa cần được đóng gói đúng tiêu chuẩn để chịu được rung lắc trong quá trình di chuyển, như đóng kiện gỗ, quấn màng co hoặc chèn lót chống va đập. Khi xếp hàng lên xe, phải tuân thủ nguyên tắc nặng dưới nhẹ trên và phân bổ tải trọng đều trên sàn xe nhằm tránh hư hỏng hàng hóa và vi phạm quy định về quá tải trục.

• Lưu ý về thời gian và lộ trình vận chuyển: Chủ hàng cần nắm rõ các quy định cấm giờ, cấm tải tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh để sắp xếp thời gian giao nhận phù hợp. Việc không tính toán trước có thể khiến xe đến nơi nhưng không được phép lưu thông, dẫn đến phát sinh chi phí chờ đợi và chậm tiến độ giao hàng.

• Mua bảo hiểm hàng hóa khi cần thiết: Với các lô hàng có giá trị cao hoặc rủi ro lớn, việc mua bảo hiểm vận chuyển là giải pháp cần thiết để phòng ngừa tổn thất do tai nạn giao thông, hư hỏng hoặc các yếu tố bất khả kháng như thiên tai. Bảo hiểm giúp doanh nghiệp giảm thiểu thiệt hại tài chính và yên tâm hơn trong quá trình vận chuyển.

Các mặt hàng vận chuyển đường bộ cần đóng gói phù hợp với đặc tính hàng hóa

Việc phân loại chính xác và nắm vững các lưu ý trên sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí logistics, đồng thời đảm bảo an toàn cho các loại hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ trên mọi tuyến đường. Khi hiểu rõ đặc tính hàng hóa và tổ chức vận chuyển đúng cách, doanh nghiệp không chỉ nâng cao hiệu quả giao hàng mà còn tạo dựng được lợi thế cạnh tranh bền vững, củng cố niềm tin với đối tác và khách hàng trong dài hạn.

Hiểu rõ đặc tính các loại hàng hóa vận chuyển bằng  đường bộ giúp bạn chọn phương án vận chuyển tối ưu nhất. Điều này giúp tiết kiệm chi phí và bảo đảm an toàn cho tài sản. Phân loại chính xác là bước đầu của chiến lược logistics thông minh và hiệu quả. Nó tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn về tốc độ giao hàng cho bạn. Từ đó, doanh nghiệp sẽ củng cố vững chắc niềm tin nơi đối tác.