Tổng quan vận chuyển hàng hóa bằng đường biển từ A đến Z

Vận chuyển đường biển hiện là phương thức vận tải chủ chốt trong nền kinh tế toàn cầu hóa. Các tiêu chí này đóng vai trò huyết mạch trong việc luân chuyển hàng hóa giữa các quốc gia và châu lục. Bài viết này PCS Logistics sẽ phân tích chi tiết về quy trình và chi phí cũng như thời gian vận chuyển.

1. Tổng quan về vận chuyển đường biển

Đây là hình thức vận chuyển phổ biến nhất để di chuyển hàng hóa thương mại quy mô lớn, đóng vai trò quan trọng trong kinh tế vận chuyển đường biển, kết nối các nhà sản xuất với thị trường tiêu thụ cách xa hàng ngàn cây số. Quy trình này bao gồm việc nhận hàng và xếp dỡ lên tàu rồi di chuyển qua đại dương. Hàng hóa thường được đóng trong các container tiêu chuẩn để đảm bảo an toàn và dễ dàng xếp dỡ.

Vai trò của vận chuyển đường biển trong thương mại quốc tế

Hơn 80% khối lượng hàng hóa giao thương trên thế giới được vận chuyển bằng con đường này, qua đó thể hiện rõ vai trò của vận tải đường biển trong việc thúc đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu hoạt động liên tục với chi phí thấp nhất. Khả năng chuyên chở khối lượng khổng lồ giúp giảm giá thành sản phẩm đến tay người tiêu dùng cuối cùng.

Vận chuyển đường biển có khả năng tiếp nhận hầu hết mọi chủng loại hàng hóa lưu thông trên thị trường.

• Nguyên liệu sản xuất: Nhóm hàng nguyên nhiên liệu thô và nông sản chiếm tỷ trọng lớn trong các chuyến tàu.

• Thiết bị công nghiệp: Các loại máy móc cơ khí và thiết bị quá khổ phục vụ cho dự án xây dựng.

• Hàng tiêu dùng: Những mặt hàng phổ biến trong công nghiệp dệt may, da giày và đồ điện tử gia dụng.

Đằng sau khả năng vận hành linh hoạt đó là hệ thống đặc tính riêng biệt về tải trọng, chi phí và phạm vi khai thác. Việc hiểu rõ các đặc điểm của vận tải đường biển sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn phương thức vận chuyển phù hợp và tối ưu hiệu quả chuỗi cung ứng trong từng giai đoạn.

Hơn 80% khối lượng hàng hóa giao thương trên thế giới được vận chuyển bằng đường biển

2. Các hình thức vận chuyển đường biển phổ biến hiện nay

Chủ hàng cần căn cứ vào tính chất và khối lượng thực tế của lô hàng để lựa chọn hình thức thuê tàu tối ưu nhất về chi phí và an toàn.

Vận chuyển hàng nguyên Container (FCL)

Hình thức phổ biến nhất chiếm tỷ trọng áp đảo trong thương mại toàn cầu nhờ tính an toàn và tiện lợi vượt trội. Hàng hóa được đóng vào các vỏ container tiêu chuẩn 20 feet hoặc 40 feet giúp bảo vệ tối đa khỏi tác động của thời tiết và va đập, đây cũng là lựa chọn cốt lõi trong vận chuyển hàng nguyên container (FCL) hiện nay.

Chủ hàng có thể linh hoạt lựa chọn thuê nguyên container (FCL) hoặc ghép hàng lẻ (LCL) tùy thuộc vào sản lượng thực tế. Hình thức này phù hợp với hầu hết các loại hàng hóa từ tiêu dùng đến công nghiệp nhẹ và điện tử.

Vận chuyển hàng lẻ (LCL)

Vận chuyển hàng lẻ LCL là giải pháp tối ưu dành cho các chủ hàng có khối lượng hàng hóa khiêm tốn không đủ để lấp đầy một container tiêu chuẩn, thường được triển khai thông qua dịch vụ vận chuyển hàng lẻ (LCL) giúp tối ưu chi phí cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Phương thức này đặc biệt phù hợp để vận chuyển các loại hàng mẫu gửi đi chào hàng hoặc các lô linh kiện điện tử và phụ tùng thay thế nhỏ lẻ cũng như các mặt hàng tiêu dùng cá nhân và quà biếu tặng có số lượng ít cần gửi đi quốc tế.

Vận chuyển hàng rời (Bulk Cargo Shipping)

Hình thức này chuyên dùng cho các loại hàng hóa không đóng bao gói mà được chứa trực tiếp trong các hầm hàng khổng lồ của tàu, thường được triển khai dưới dạng dịch vụ vận chuyển hàng rời dành cho các ngành công nghiệp nặng và nguyên liệu thô.

Các con tàu chở hàng rời thường có nắp hầm hàng rộng và thiết bị cẩu hoặc băng chuyền chuyên dụng để rót hàng tốc độ cao. Ưu điểm lớn nhất của phương thức này là chi phí vận chuyển cực rẻ nhờ tận dụng tối đa dung tích chứa của con tàu. Đây là giải pháp kinh tế nhất cho các hợp đồng mua bán nguyên nhiên liệu phục vụ sản xuất công nghiệp.

Vận chuyển hàng lỏng (Liquid Cargo Shipping)

Vận chuyển hàng lỏng đòi hỏi những con tàu được thiết kế đặc biệt với hệ thống két chứa và bơm hút công suất lớn. Các mặt hàng chủ yếu của hình thức này bao gồm dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) hay các loại hóa chất công nghiệp và dầu thực vật. 

Quy trình vận hành phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn cháy nổ và chống rò rỉ ra môi trường biển. Tàu bồn thường được trang bị hệ thống súc rửa và kiểm soát nhiệt độ tự động để đảm bảo chất lượng cho các lô hàng nhạy cảm. Chi phí đầu tư và vận hành phương tiện cho loại hình này thường rất cao do yêu cầu kỹ thuật khắt khe.

Vận chuyển Ro-Ro (Roll-on/Roll-off)

Tàu Ro-Ro được ví như những bãi đậu xe khổng lồ nổi trên mặt biển chuyên phục vụ các loại hàng hóa có bánh xe tự vận hành. Các phương tiện như ô tô du lịch hay xe tải và máy xúc có thể tự lái trực tiếp lên xuống tàu thông qua hệ thống cầu dẫn linh hoạt. 

Thiết kế nhiều tầng của tàu giúp tối ưu hóa không gian xếp hàng và giảm thiểu đáng kể thời gian neo đậu làm hàng tại cảng. Hình thức này an toàn hơn nhiều so với việc cẩu xe lên các loại tàu hàng rời truyền thống trước đây. Đây là lựa chọn số một của các hãng sản xuất ô tô toàn cầu khi xuất khẩu xe nguyên chiếc ra thị trường quốc tế.

Vận chuyển hàng siêu trường – siêu trọng (Project Cargo)

Đối với các kiện hàng có kích thước và trọng lượng vượt quá khổ giới hạn container thì cần dùng đến các loại tàu chuyên dụng. Hình thức này thường phục vụ cho các dự án hạ tầng lớn như thiết bị nhà máy nhiệt điện hay cánh quạt điện gió và dầm cầu thép. 

Các con tàu Heavy Lift được trang bị hệ thống cẩu cực khỏe và sàn tàu được gia cường đặc biệt để chịu được tải trọng hàng nghìn tấn. Quy trình làm hàng đòi hỏi sự tính toán kỹ thuật chi tiết từ khâu chằng buộc đến cân bằng tàu để tránh nghiêng lệch. Chi phí vận chuyển loại hàng này rất cao nhưng đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các thiết bị đắt tiền và khó thay thế.

Vận chuyển bằng đường biển đa dạng hình thức vận chuyển để phù hợp với các loại hàng hóa

3. Cách tính chi phí vận chuyển đường biển

Hiểu rõ cấu trúc giá cước giúp doanh nghiệp dự toán ngân sách chính xác cho hoạt động logistics. Chi phí vận chuyển đường biển thường phức tạp hơn so với các phương thức khác.

Các yếu tố cấu thành chi phí vận chuyển đường biển

Tổng chi phí cuối cùng thường bao gồm ba nhóm khoản mục chính mà chủ hàng phải thanh toán.

• Cước vận chuyển chính (Ocean Freight): Số tiền thuê chỗ trên tàu để đưa hàng từ cảng đi đến cảng đích.

• Phụ phí của hãng tàu: Các khoản thu thêm như phụ phí xăng dầu (BAF) hay phụ phí biến động tỷ giá (CAF).

• Chi phí tại cảng (Local Charge): Phí xếp dỡ tại cảng (THC) và phí làm chứng từ, hải quan hoặc vệ sinh container.

Chi phí vận chuyển theo từng hình thức

Cách tính giá sẽ khác nhau tùy thuộc vào việc bạn gửi hàng nguyên hay hàng lẻ.

• Cách tính chi phí vận chuyển hàng nguyên container (FCL): Giá cước được tính trên đơn vị container (ví dụ: giá per container 20 feet hoặc 40 feet). Chủ hàng phải trả toàn bộ tiền thuê container bất kể có đóng đầy hàng hay không. Các loại phụ phí cũng được tính theo đầu container.

• Cách tính chi phí vận chuyển hàng lẻ (LCL): Cước phí được tính dựa trên thể tích (CBM) hoặc trọng lượng (Tons) của kiện hàng. Đơn vị vận chuyển sẽ so sánh giữa thể tích và trọng lượng để lấy số nào lớn hơn làm căn cứ. Mức tối thiểu thường được tính là 1 CBM ngay cả khi hàng nhỏ hơn kích thước này.

• So sánh chi phí FCL và LCL trong các trường hợp phổ biến: LCL có đơn giá trên mỗi CBM cao hơn so với đơn giá chia đều của FCL. Tuy nhiên LCL lại tiết kiệm hơn nếu tổng lượng hàng của bạn nhỏ (thường dưới 10-12 CBM). Nếu lượng hàng lớn hơn mức này thì phương án FCL sẽ kinh tế và an toàn hơn.

Các chi phí phát sinh chủ hàng thường bỏ sót

Ngoài các khoản cố định thì doanh nghiệp thường phải đối mặt với nhiều chi phí "ẩn" nếu không chú ý.

• Phí lưu container, lưu bãi: Phí phạt DEM/DET phát sinh khi chủ hàng chậm trễ trong việc lấy hàng hoặc trả vỏ.

• Phí sửa chứng từ: Hãng tàu sẽ thu phí này nếu bạn yêu cầu sửa thông tin vận đơn sau khi đã chốt.

• Phí phát sinh do trễ cut-off: Việc giao hàng trễ giờ cắt máng có thể dẫn đến phí dời tàu rất cao.

Việc kiểm soát tốt các khoản phí phát sinh này là cách thiết thực nhất để bảo vệ biên lợi nhuận của lô hàng. Chủ hàng cần lên kế hoạch giao nhận tỉ mỉ và tuân thủ nghiêm ngặt các mốc thời gian để tránh lãng phí ngân sách vô ích.

Một số chi phí có thể phát sinh trong quá trình vận chuyển đường biển

4. Thời gian vận chuyển đường biển phổ biển hiện nay

Trong thực tế, thời gian vận chuyển hàng hóa bằng đường biển không cố định mà sẽ thay đổi theo từng tuyến, từng khu vực và điều kiện khai thác của hãng tàu. Thời gian hành trình phụ thuộc lớn vào khoảng cách địa lý và tuyến đường của hãng tàu. Dưới đây là thời gian tham khảo cho các tuyến vận chuyển đường biển phổ biến từ Việt Nam.

Dưới đây là thời gian vận chuyển tham khảo từ các cảng Việt Nam đến một số khu vực phổ biến:

Thời gian trong bảng chủ yếu phản ánh hành trình trên biển, chưa bao gồm các công đoạn lấy hàng, đóng container, khai báo hải quan, chờ xếp tàu, thông quan tại cảng đến và vận chuyển nội địa.

Để xây dựng kế hoạch giao hàng sát thực tế, doanh nghiệp nên kiểm tra thêm các thông tin sau:

• Lịch tàu và tần suất chuyến: Tuyến có ít chuyến thường cần thời gian chờ booking dài hơn.

• Tàu đi thẳng hay chuyển tải: Chuyển tải giúp mở rộng phạm vi vận chuyển nhưng có thể kéo dài hành trình.

• Thời gian cut-off: Hàng giao sau thời hạn có nguy cơ phải chuyển sang chuyến kế tiếp.

• Tình trạng cảng: Tắc nghẽn, thời tiết xấu hoặc thay đổi lịch tàu có thể ảnh hưởng đến ETA.

• Thời gian thông quan: Mỗi quốc gia có yêu cầu hải quan và kiểm tra chuyên ngành khác nhau.

Doanh nghiệp nên đặt chỗ sớm và dự phòng thêm thời gian đối với hàng có lịch giao cố định, hàng mùa vụ hoặc tuyến phải chuyển tải nhiều lần. Điều này giúp hạn chế nguy cơ trễ tiến độ và chủ động hơn trong kế hoạch tồn kho.

vận chuyển đường biển đến châu phi nhanh chóng với mọi hình thức

5. Các mặt hàng nên vận chuyển bằng đường biển

Vận tải đường biển có khả năng đáp ứng nhu cầu chuyên chở đa dạng cho nhiều nhóm ngành hàng khác nhau từ hàng tiêu dùng đến nguyên liệu sản xuất công nghiệp. Để hiểu rõ hơn về các loại hàng hóa nên vận chuyển bằng đường biển, doanh nghiệp cần nắm được đặc điểm và yêu cầu vận chuyển của từng nhóm hàng cụ thể.

• Hàng hóa cồng kềnh, trọng tải lớn gồm máy móc, thiết bị công nghiệp; vật liệu xây dựng như thép, bê tông, xi măng; và hàng siêu trường siêu trọng như cánh quạt điện gió, thân tàu.

• Nhóm hàng bách hóa tổng hợp: Bao gồm các sản phẩm dệt may và giày dép hay đồ chơi cùng các thiết bị điện tử gia dụng thường được đóng trong container.

• Nhóm hàng nông sản và thực phẩm: Như gạo hay cà phê và hạt điều hoặc các loại thủy hải sản đông lạnh cần chế độ bảo quản nhiệt độ riêng biệt.

• Nhóm hàng khoáng sản và vật liệu xây dựng: Nhóm này có khối lượng lớn như than đá và quặng sắt hay clinker và xi măng thường được chở bằng tàu hàng rời.

• Nhóm hàng lỏng và hóa chất: Bao gồm dầu thô và khí hóa lỏng LNG hay các loại dung môi công nghiệp đòi hỏi tàu bồn chuyên dụng.

• Nhóm hàng siêu trường siêu trọng: Gồm các mặt hàng phục vụ dự án như tuabin gió hay nồi hơi và dầm cầu thép cần phương án xếp dỡ kỹ thuật cao.

Các mặt hàng nên vận chuyển bằng đường biển

Với bề dày kinh nghiệm thực tế trong việc xử lý đa dạng các nhóm hàng, PCS Logistics luôn nỗ lực mang đến sự an tâm tối đa cho các đối tác. Đơn vị cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp để xây dựng phương án vận chuyển phù hợp nhất, đảm bảo sự an toàn và hiệu quả kinh tế cho từng lô hàng cụ thể.

6. Lợi ích vận chuyển hàng hóa đường biển tại PCS Logistics

Với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực logistics, PCS Logistics cung cấp giải pháp vận chuyển hàng hóa đường biển toàn diện, giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, kiểm soát tiến độ và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng. Dịch vụ được xây dựng theo hướng linh hoạt, phù hợp với nhiều loại hình hàng hóa và quy mô doanh nghiệp.

• Quy trình rõ ràng: Các khâu tư vấn, booking, chuẩn bị chứng từ, khai báo hải quan và giao nhận được phối hợp thống nhất.

• Tối ưu phương án vận chuyển: PCS Logistics tư vấn hình thức FCL hoặc LCL, loại container và lịch tàu phù hợp với quy mô lô hàng.

• Chi phí minh bạch: Báo giá thể hiện rõ cước biển, phụ phí hãng tàu, phí cảng, chứng từ và các khoản dịch vụ liên quan.

• Hỗ trợ chứng từ, hải quan: Thông tin lô hàng được kiểm tra nhằm hạn chế sai lệch hồ sơ, chậm thông quan hoặc phát sinh phí chỉnh sửa.

• Theo dõi tiến độ lô hàng: Doanh nghiệp được cập nhật lịch tàu, thời gian khởi hành, thời gian dự kiến đến và tình trạng chuyển tải.

• Chủ động xử lý phát sinh: Các vấn đề liên quan đến booking, cut-off, lịch tàu hoặc giao nhận được theo dõi để có phương án xử lý kịp thời.

• Linh hoạt theo nhu cầu: Dịch vụ phù hợp với hàng lẻ, hàng nguyên container, máy móc, nguyên vật liệu, hàng pallet và các lô hàng cần xử lý riêng.

Vận chuyển đường biển là bài toán cân não giữa chi phí và thời gian đối với mọi doanh nghiệp. Việc nắm vững kiến thức về quy trình và giá cước giúp bạn đưa ra quyết định kinh doanh sáng suốt. PCS Logistics luôn sẵn sàng đồng hành và chia sẻ gánh nặng logistics cùng bạn. Nếu bạn có nhu cầu vận chuyển hàng hóa đường biển đi quốc tế, hãy liên hệ ngay với PCS để nhận được tư vấn giải pháp vận tải tối ưu nhất.